Судьбой не обласканная

Судьбой не обласканная

Лёс людзей, перажыўшых вайну і першыя пасляваенныя гады, рэдка быў шчаслівым. Нездарма і зараз яны гатовыя вынесці якія хочаш выпрабаванні, каб толькі не паўтарыліся ваенныя жахі. Але і сярод іх ёсць такія, што выклікаюць сапраўднае пакланенне за духоўную моц і непакорлівасць напасцям лёсу. Сабіна Іванаўна Антановіч – з іх ліку.

 

“Першая” і “другая” вайна ў лёсе Сабіны

 

Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, Сабіне Пацалуйка з Косцевіч было ўсяго чатыры гадкі. Гэта ў яе памяці – “першая вайна”. Памятае самае жахлівае. Яна з бабуляй бягуць па стоптаным жыце. Пад нага-мі – раструшчаныя гарматамі і машынамі каласы. На нейкім хутары хаваюцца ў яме. Бабуля вельмі непакоіцца за бацькоў Сабіны, якія засталіся ў вёсцы. І тут нехта прыносіць вестку, што іх хата згарэла. Галасіла бабуля, а за ёю і малая, думаючы, што згарэлі ў доме і бацькі. А потым – слёзы радасці, калі ўсе сустрэліся жывыя.

Жыць па чужых кутках давялося доўга. Ледзь не да “другой” вайны ў памяці  – лета 1944-га. З гэтай парой сямейнае паданне звязвае сустрэчу Сабіны з маршалам Жукавым. Вось як запомніла ліпеньскі дзень сама дзяўчынка.

Ратуючыся ад абстрэлу, жыхары вёскі хаваліся хто дзе мог. Жывёлу з хлявоў павыганялі, каб не згарэла ў час пажару, і свінні, авечкі і коні разбрыліся па ваколіцах. Мыкалі даўно не доеныя каровы. Бацька Сабіны вельмі хваляваўся за дом. Першакласны цясляр, ён не адзін дом пабудаваў аднавяскоўцам. Вось і для сябе нядаўна амаль цалкам закончыў новую хату – замест згарэлай у 41-ым. Колькі цяжкай працы ўкладзена! Няўжо зноў без свайго куточка давядзецца жыць? І як толькі заціхла страляніна, яны ўтраіх – сам, жонка і 7-гадовая дачушка – падышлі да свайго двара. Бачаць – хата цэлая, але без шыбаў у вокнах. Нехта завесіў іх посцілкамі. На двары – салдаты, якія не пускаюць гаспадароў у дом. “У вашым доме спыніўся Жукаў, пабудзьце пакуль у іншым месцы,” – кажуць ім. Маці папрасіла дазволу падаіць карову, і хуценька напоўнілася вядро сырадоем. У гэты час з дома выйшаў той, каго назвалі Жукавым. Ён памыўся і звярнуўся да гаспадароў. Спытаў прозвішча, ласкава паглядзеў на дзяўчынку і нечакана ўзяў на рукі. Падняў яе высока і сказаў: “Расці, дачушка, вялікай і здаровай, і няхай ніколі не ўварвецца ў твой лёс вайна”.

Праз некаторы час на імя Івана Антонавіча Пацалуйкі прыйшло пісьмо, у якім іх пастаялец прасіў прыехаць… за шыбамі для вокан. Так аддзячыў генерал-маёр Жабраў, камандзір 137-й стралковай дывізіі, што вызваляла мясціны ў раёне в.Каралін, за прытулак у сялянскай хаце. Хутчэй за ўсё, гэта быў ён, а Жукавым у легендзе стаў, бо імя маршала было ў тыя гады надзвычай папулярным. Ды і прозвішчы падобныя.  

 

Жыццё да замужжа

 

Пасля вайны Сабіна пайшла вучыцца ў Аляксандраўшчынскую сямігодку. У тыя гады рэдка хто ішоў вучыцца далей у Зэльву, бо паўгалоднае жыццё патрабавала як мага хутчэй дапамагаць бацькам зарабляць на кавалак хлеба. Пачала працаваць і Сабіна. Калі арганізавалі ў вёсцы калгас, стала спачатку свінаркай, а пасля – даяркай. 10 гадоў на ферме, дзе ніякай механізацыі і блізка не было. Усё рабілі ўручную: і кармы насілі тры разы ў дзень, і подсціл столькі ж разоў, і гной выкідвалі. І, галоўнае, па тры разы даілі кароў, упарадкоўвалі малако, мылі-чысцілі бідоны, грузілі іх на трактар ці машыну, якія адвозілі малако ў Зэльву. Працавітая, як бацькі, Сабіна выкладвалася на працы без астатку. Яе заўважалі, ставілі ў прыклад. А ёй і падзяк не трэба: не той характар, каб заахвочваць да працы!

 

Змена месца жыхарства

 

Неўзабаве пасля замужжа Сабіны бацька пачуў, што ў Міжэрычах прадаецца дом. Паехалі паглядзець, дамовіліся з гаспадарамі аб цане – і маладая сям’я Антановічаў стала міжэрыцкімі жыхарамі. Сабіна Іванаўна аформіла перавод з аднаго калгаса ў другі і з яшчэ большай ахвотай узялася за працу. Ферма ў першыя гады яе жыцця ў Міжэрычах была зусім недалёка ад дома. Праўда, і тут яшчэ ніякай механізацыі не было. Апараты “ёлачка” ўстанавілі толькі ў 1969 годзе, калі пабудавалі новую ферму. Колькасць кароў, замацаваных за кожнай даяркай, з 15-ці павялічылася да 24-х. Закупілі тады рагуль новай пароды. Малако – тлустае, якаснае. Па 24 літры ад каровы надойвала Сабіна Іванаўна ў цёплую пару года, восенню і зімой – па 15. Неўзабаве стала адной з першых у раёне даярак-сямітысячніц. Штогод пры падвядзенні вынікаў працы Сабіна Іванаўна называлася ў ліку лепшых, узнагароджвалася граматамі і грашовымі прэміямі.

Вельмі не любіла жанчына перадаваць “сваіх каровак” у другія рукі. Калі старшыня прапаноўваў жанчыне паехаць у Зэльву на свята работнікаў сельскай гаспадаркі, адгаворвалася як магла. “Ну не дадзім нікому даіць тваіх кароў днём, зробіш два ўдоі сама”, – угаворваў старшыня. А ўжо куды далей ад’ехаць было для даяркі сапраўднай праблемай. Вельмі рэдка давала яна сабе адпачынак. У 1973 годзе атрымала медаль “За трудовое отличие”. У вытрымцы з Палажэння аб узнагароджванні гаварылася, што ўдастойваюцца гэтага медаля “за выдающуюся ударную работу”. Тут, як кажуць, пападанне ў корань. Двойчы адзначалася Сабіна Іванаўна Галоўным камітэтам ВДНГ СССР: спачатку бронзавым, а пасля сярэбраным медалямі. Былі юбілейныя медалі, знакі пераможцы сацыялістычных спаборніцтваў і ўдарніка пяцігодак. А ў 1986 годзе атрымала жанчына ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга.

 

Пакуты мірных дзён

 

Мы рэдка задумваемся над паводзінамі нашых продкаў, бо часцей за ўсё і не ведаем пра іх. Жыццё ж складанае, і ў кожнага ёсць учынкі, у якіх сорамна прызнацца. А калі гэта не лёгкія правіны, а злачынствы – хто адмоліць грахі роду? – Бог выбірае тых, каго надзяліў вялікімі духоўнымі сіламі, якія дазволяць вытрымаць усё, нават, здавалася б, немагчымае… Такой абранніцай для свайго роду стала худзенькая жанчына з цёплымі ўсёдаравальнымі вачамі.

Пачыналася ўсё са смерці двухгадовага першынца. Якім пякучым быў той боль! Страціць безабароннае дзіця, якое так цешыла першымі словамі і крокамі, было непамернай мукай. Акрамя любімай работы, лячыў раны другі сынок. І ці ж магла ўявіць тады маці, што менавіта яму, яе Юрку, яе збаўцу ў той чорны час, выпадзе доля стаць прычынай матчыных слёз праз паўтары дзесяцігоддзі? І не сам Юра стане такім нячулым да маці, а вайна, што дагнала-такі Сабіну Іванаўну яшчэ раз. Вайна не на радзіме, а ў далёкім Афганістане, куды накіруюць яе сына. Вядома, ён не хваляваў матулю ў пісьмах, пісаў, што ўсё добра. Але як “добра” бывае на вайне, Сабіна Іванаўна памятала з дзяцінства. 

Яшчэ і вярнуўшыся з арміі, Юрый доўга не мог выкінуць з памяці падзеі той бязлітаснай вайны. Часта крычаў у сне. Сын крычаў, а маці ціха плакала, як і тады, калі са страхам чакала паштальёна…

Але ўсе гэтыя перажыванні памерклі перад той бядой, што абрушылася на жанчыну ў пачатку 2000 года. Як вытрывала і не разарвалася сэрца Сабіны Іванаўны, калі за адну хвіліну яна страціла адразу чатырох блізкіх людзей, – яна не ведае сама. Дом, што ўцалеў ад ваеннага пажару, перавезены пасля смерці бацькоў з Косцевіч у Чырвонае Сяло, згарэў за лічаныя хвіліны звычайным мірным вечарам. Пахаваўшы пад галавешкамі дачку, зяця, дваіх унукаў… З вялікай сям’і ўцалела самая меншая – пяцігадовая Вераніка. Калі б не яна, напэўна, Сабіна Іванаўна не перанесла б той страшнай трагедыі. Прытуліўшы да сябе асірацелае дзіця, зразумела: без яе ласкі дзяўчынка не выжыве. І акамянелае ад гора сэрца стала паціхеньку мягчэць. Замянілі яны з мужам дзяўчынцы і бацьку, і маці, і брата, і сястру. Тры гады таму назад балюча перажывала Вераніка страту дзядулі. І яму нялёгка было пакідаць жонку з унучкай адных…

З’яднаныя агульнай бядой і вялікай любоўю адна да адной, жывуць у Міжэрычах бабуля  і ўнучка, якія перанеслі неймаверныя пакуты. Ні на хвіліну не пакідае Сабіна Іванаўна сваю крывінку. Ахвяруе ўсім, толькі б ёй было добра. Вераніка зараз у 11 класе, старанна вучыцца і хоча паступаць у Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт. Няхай спрыяе ёй у гэтым Бог!

Не пыталася ты: “За што мне?”,

Не кляла свой трагічны лёс.

Выпрабоўваюцца – 

                      змалку помніла, –

Хто для гэтай мэты і рос.

Хай стае ў цябе сілы, здароўя,

Каб унучцы дапамагчы

Атрымаць адукацыю добрую

І каханне сваё знайсці.

Хай унучка будзе шчаслівай,

Бо бабуля доляй цяжкой

Роду ўсе грахі адмаліла,

Усе напасці закрыла сабой.

Без рубрики

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.